?

Log in

No account? Create an account

Previous Entry Поделиться Next Entry
Кинорежиссер Бырнацты Измаилыл сæххæст ис 70 азы
тырыса
ironau_ru
Бæркадджын сты йæ хуынтæ


Ацы сæргондмæ цы ныхæстæ рахастон, уыдон æнæмæнгæй хауынц Цæгат Ирыстоны аивæдты сгуыхт архайæг, Уæрæсейы Федерацийы культурæйы сгуыхт кусæг, зындгонд кннорежиссер Бырнацты Петры фырт Измаилмæ.
Æвæджиауы дзаджджын хуынтæ бахаста йæ Ирыстоны киноаивады къæбицмæ Бырнацы-фырт.


Æппæтцæдисон паддзахадон кинематографийы институт каст куы фæци Измаил (адæм æй фылдæр зонынц йæ мады ратгæ ном Нарикæй), уæдæй фæстæмæ, ссæдз азæй фылдæр дысвæлдæхтæй фæкуыста, Цæгат Ирыстоны Паддзахадон радио æмæ телеуынынады комитеты цы киностуди арæзт æрцыд, уым. Æмæ уыцы азты цал æмæ цал, сæ иуæй иннæ цымыдисагдæр кинонывы сисын бафтыд йæ къухы!
Йæ фыццаг документалон кинонывтæ «Непокоренные», «Плавка», «Верность» æппæтцæдисон кинофестивалты æрцыдысты хорзæхджынгонд.
Фæлæ Наричы зæрдæ тырныдта аивадон кинонывтæ исынмæ, æмæ йæ бæллиц сæххæст 1975 азы.
Бырнацы-фыртæн хæсгонд æрцыд кинокомеди «Сюрприз» сисын, куыд режиссер-æвæрæг, афтæ. Уый уыди стыр бæрнон куыст, æмæ дзы цы рауад, уымæн æвдисæн сты киномæкæсджытæ сæхæдæг. Адæмæн уарзон сси ацы комеди.
Уæдæ йæ хæд фæстæ кæй систа, «Семейная драма», уый дæр «Сюрприз»-ы хал ахордта. Ацы кинонывтæ систы нæ ирон кинематографийы классикæ. Ахæм арфæйаг рауадысты, Бырнацы-фырт уый фæстæ азты цы кинонывтæ систа, уыдон дæр: «Сбереги башню», «Чегери», «Буйный Терек», «Диалог», «Горская новелла», «Крутизна», «Волшебная папаха», «Возвращение Урузмага», «И оглянулся путник», «Дезертир», «В одной связке», «Тайна бронзовой головы».
Ацы кинонывтæ иууылдæр æвдыст æрцыдысты æппæтцæдисон телеканалты. Цалдæрæн та саккаг кодтой сæрмагонд хорзæхтæ кинофестивалты.
Кæй ранымадтам, уыцы кинонывтæй алкæцыйы дæр ирдæй зыны дæсны кинорежиссеры æрмдзæф. Æз мæхæдæг æвдисæн уыдтæн, Тбилисы «Грузия-фильм»-ы студийы «Сюрприз» куы равдыстам, уæд зындгонд гуырдзиаг кинорежиссер Тенгиз Абуладзе куыд загъта, уымæн: «Ацы киноныв сисæгæн Хуыцауæй лæвæрд курдиат ис...».
Стыр хъыгагæн, Бырнацы-фырт йæ тæккæ хъаруйыл куы уыди, йæ зонындзинæдтæ æмæ йæ фæлтæрддзинад сæ тæккæ тæмæны куы бацыдысты, уæд ралæууыдысты æнахъинон рæстæджытæ, æмæ Цæгат Кавказы æмæ Дзæуджыхъæуы киностудитæ заууатмæ æрцыдысты.
Ныр ссæдз азы бæрц Бырнацты Измаил нал систа иу аивадон киноныв дæр, фадат ын кæй нал ис, уый азарæй. Ахъуыды-ма йыл кæнæм: цал æмæ ма цал хатты барухс кодтаид Бырнацы-фырт йæ ирд курдиатæй адæмы зæрдæтæ?!
Ацы бонты Бырнацты Измаилыл сæххæст 70 азы, фæлæ йын ныртæккæ дæр фæци амал, зæгъгæ, уæд æнæмæнгæй йæ къухы бафтид, ногæй та адæм сæ цæст , кæуыл æрæвæриккой, ахæм кинонывтæ сисын.

Мæнæ йæхæдæг куыд зæгъы уый тыххæй Нарик: «Хæрзæрыгонæй бауарзтон кинойы аивад, æмæ мын царды уыцы фæндагыл ацæуыны фадат кæй фæци, уымæй мæхи амондджыныл нымайын. Мæскуыйы кæд кинооператорон факультеты ахуыр кодтон, уæддæр тырныдтон режиссеры дæсныйадмæ æмæ, гæнæн цас уыд, уыйбæрц хъуыстон зындгонд советон кинорежиссертæ, профессортæ Лев Кулешовы, Михаил Роммы, Сергей Герасимовы лекцитæм.
Уæдæ Ирыстонмæ куы сыздæхтæн, уæд та мын, дзæнæтыбадинаг Æгъуызарты Æхсарбеджы руаджы цы киностуди арæзт æрцыд, уым фадат фæци мæ бæллицтæ сæххæст кæнынæн. Æз абон дæр стыр бузныг дæн, уыцы диссаджы рæстæг уæхски-уæхск цы адæмимæ фæкуыстон, уыдонæй. Хъыгагæн, бирæтæ сæ æгас нал сты æмæ рухс дзæнæты бадæнт. Уыдон иууылдæр, Æгъуызарты Æхсарбегæй райдай æмæ хуымæтæг рухсгæнæджы онг удуæлдай фыдæбон фæкодтой. Афтæ куы нæ уыдаид, уæд, уыцы зын уавæрты кусгæйæ, нæ къухы нæ бафтыдаид, абон дæр ма киномæкæсджытæ кæуыл цин кæнынц, уыцы кинонывтæ сисын.
Стыр æхсызгонæй æрхъуыды кæнын сценаристты: Джусойты Нафийы, Гутнаты Владимиры, Фидараты Булаты. Адонæй алкæимæ дæр æнгом куыст фæкодтам, нæ ныхас кæрæдзиуыл бадти.
Кино исгæйæ, операторæй, нывгæнæгæй, композиторæй, звукооператорæй — бирæ аразгæ куыд нæ у. Уал азы мемæ æмгуыст фæкодтой курдиатджын оператор Себетты Алан, дæсны нывгæнджытæ Цоциты Мæхæмæт, Баситы Тотырбег, Бызыккаты Хъазыбег, Владимир Пархоменко...
Уæдæ, цæмæй киноныв равдисыны онг сцæттæ уа, уый тыххæй дзы куыд нæ хъæуы, администрацион куыст чи кæны, уыдон æмæ монтажгæнджыты фыдæбон дæр.
Кæй ранымадтон, уыдонæй алчидæр у зæрдиаг арфæйы аккаг, æмæ сын мæ зæрдæ зæгъы æнæниз æмæ цардхъомыс уæвын.
Уæдæ куыд нæ хъуамæ æрымысон, мæ кинонывтæ исгæйæ, стыр æхсызгондзинад цы актертимæ райстон, уыдоны: Тæбæхсæуты Балойы, Саламты Къолайы, Сланты Къостайы, Годжыцаты Исахъы, Бирæгъты Къостайы, Уататы Бибойы, Бекмæрзты Æхсары æмæ нæ Ирон театры иннæ курдиатджын артистты. Æхсызгонæй æрымысын курдиатджын цæцæйнаг, кæсгон, балхъайраг, дагестайнаг æмæ æндæр республикæты актерты дæр.
Мæхи мын куы бафæрсат, фадат дын ис, уæд цавæр киноныв сисис, зæгъгæ, уæд зæгъин: «Абон адæмæн нæ фаг кæны, сæ зæрдæ цæмæй барухс уа, ахæм цаутæ. Уымæ гæсгæ мæ тынг фæндид, ирд кинокомеди кæмæй рауайа, ахæм сценарийыл бакусын, фæлæ фадæттæ мæнæй аразгæ не сты»...
<…>
Абон нæ ирон киноаивады фарстатыл лæмбынæгæй чи ахъуыды кæна æмæ бакуса, рæстырдæм сæ чи алыг кæна, уый Ирыстонæн ракæндзæн стыр хорздзинад.
Кино исынмæ чи сарæхса, ахæм дæсны кинорежиссертæ та нæм нырма разындзæн. Сæ фыццæгты-фыццаг — Бырнацты Измаил.

Баскаты Уырызмæг,
Газет «Рæстдзинад», 2011 азы 23 июль


  • 1
Фарнджын ама зардарухс адаймаг.Растаг йа куы на фасайдтаит, диссаджы кинонывта нын балавар кодтаит. Тахуды. . .

  • 1