ironau_ru (ironau_ru) wrote,
ironau_ru
ironau_ru

Category:

Токаты Гогки: «Мæнæн мæ райгуырæн бæстæ Ирыстон у, уым мæ ныййардта мæ мад»

Журнал «Мах дуг», 2010 аз, №11

«Ацы адæймаджы ном зоны æгас дуне дæр, йæ Райгуырæн бæстæ Советон Цæдисæй фæстæмæ. Афтæмæй уый у, „Меркури“ æмæ „Аполлон“-ы проектыл чи куыста, уыцы ахуыргæндтæй иу, стæй „Конкорд“-ы проекты автор. 1973 азы йын америкаг астронавттæ Мæйыл сæвæрдтой йæ портрет Вернер фон Брауны портретимæ иумæ». Афтæ фыста «Независимая газета» 2005 азы (№ 15–16).
Токаты Ахмæты фырт Гогки райгуырди Цæгат Ирыстоны Сечеры хъæуы. 1937 азы каст фæци Мæскуыйы Жуковскийы номыл хæстон-уæлдæфон академи, æмæ йæ уым баурæдтой — аэродинамикæйы лабораторийы кусæгæй. Йемæ куыстой Сергей Илюшин, Артем Микоян, Борис Стечкин æмæ æндæр зынгæ конструктортæ, ахуыргæндтæ. 1945 азы Сталины амындæй Берлинмæ æрвыст æрцыди сæрмагонд Паддзахадон къамис. Йæ хæс — хæдтæхджытæ æмæ ракетæтæ аразыны фæдыл трофейон документаци æмбырд кæнын æмæ иртасын. Уыцы къамисы уыди Гогки дæр.
Токаты ахуыргонд, раст лæг уæвгæйæ, цыдæр хъуыддæгты разы нæ кодта Берияйы хæдивæг Серовимæ. Уыйадыл æм уыцы фыдлæг схæрам æмæ йын йæ размæ алы цæлхдуртæ æвæрын байдыдта. Берияимæ цыдæр сусæгвæнд кæй кæнынц йæ ныхмæ, уый бамбæрста Гогки. Уымæ гæсгæ хæстон-уæлдæфон тыхты хистæр афицер Токайы-фыртæн æндæр гæнæн нал уыд æмæ 1947 азы Берлины англисаг сектормæ йæхи айста æд бинонтæ. Царди æмæ куыста Лондоны. Амарди 2002 азы.
Дауыраты Дамир Гогкийы цард æмæ куысты тыххæй ныффыста документалон уацау «Ироны портрет Мæйыл». Дæлдæр мыхуыр кæнæм скъуыддзæгтæ уыцы уацмысæй.



Гогюс «Зæххы къорийы адæм Мæйыл æрбадынмæ фæндаг нæ зыдтой, стæй фæстæмæ раздæхын дæр, цалынмæ сын æй ирон нæ бацамыдта, уæдмæ...
Скъуыддзаг Лондоны уагъд чиныг «Who is who»
 
«Токаты Георги (Гогки) 50-æм азты кæрон куыста Америчы Иугонд Штатты... 1961 азы йæм Англисы хицауад арвыстой сæрмагонд делегаци, йæ сæргъы бæстæйы Хъахъхъæнынады министр Литон Доэд æмæ нефты кампанийы директор лорд Томсон Оливер. Уыдон ын загътой сæ фæндон: бæстæйы разамынд дæ куры, цæмæй ды фæстæмæ раздæхай æмæ Крайфильды университеты бындурыл разамынд дæттай ракетон техникæйы сæрмагонд институт саразынæн. Æмæ Гогки фæстæмæ Англисмæ раздæхти».

Университет ис сабыр æмæ нарæг уынг Сити Джони Страты. Уым мах сæмбæлдыстæм, Гогки кæимæ фæкуыста, уыцы профессортæ æмæ, йæ номыл ам цы сæрмагонд стипенди ис ныр цалдæр азы, уый чи исы ныртæккæ, уыцы студенттимæ. Фембæлд кæм хъуамæ уыдаид, уыцы аудиторийы цур нæ Гогки баурæдта, къулы цурмæ нæ бакодта æмæ загъта: «Мæнæ кæсут, ам ауыгъд ис, абон нæм чи ахуыр кæны, уыдоны нæмттæ æмæ мыггæгтæ фыст кæм ис, уыцы стенд, бакæнынц æй алы азы райдианы дæр...
Сæмбæлдзыстут дзы алыхуызон мыггæгтыл Америкæйæ, Германийæ, Шотландийæ, Испанийæ... Æрмæст дзы ирон мыггагыл нæ сæмбæлдзыстут. Уыцы традици цæй æмæ иумæ фехалæм»... Æмæ æнкъард худт бакодта.
Уырдыгæй фембæлды фæстæ мах йæ фæдыл æнæнымæц асинтыл ныххызтыстæм зæххы бынмæ.
— Афтæ уæм кæсæд, цыма ныртæккæ сымах стут ирон лабораторийы, — сæрыстырæй нын дзырдта Гогки, — мах ам ме ’ххуысгæнджытимæ фæлтæрæнтæ скодтам, Мæйыл чи æрбадт, мæхæдæг кæй сарæзтон, уыцы аппарат «Аполлон» æмæ зындгонд хæдтæхæг «Конкорд»-ы фылдæр хæйттæн. Мæнæ ам цыдæриддæр уынут, уыдон иууылдæр сарæзтой мæ хахнывтæм гæсгæ, мæ размæ ахæмæй ам ницы уыд... Уæ зæрдыл æй бадарут: дунейы адæмтæ уæлæ Мæймæ фæндаг нæ зыдтой, цалынмæ сын æй Ирон нæ бацамыдта, уæдмæ...
Фæстæмæ дæр та зæххы бынæй ссыдыстæм уыцы æнæнымæц асинтыл, æмæ нæ бакодта егъау райдзаст залмæ, æртæсæдæйы бæрц дзы къæлæтджын бандæттæ æвæрд, бæрзонд æмæ уæрæх сценæ дзы нарæг даргъ стъолимæ, йæ цуры та уæззау хъæдын трибунæ цалдæр микрофонимæ. Æз æм схызтæн, зæгъын, не стыр æмзæххон арæх кæцæй фæдзуры, йæ сызгъæрин армытъæпæнтæ кæм æрæвæры, æз дæр уыцы бынаты алæууон. Стæй цыппарæй дæр залы раззаг рæнхъыл фæрсæй-фæрстæм æрбадтыстæм, æмæ та Гогки мæ курдиатмæ гæсгæ махæй йæ адджын мысинæгтæ нæ бамбæхста, нæ цымыдис фарстатæн нын зæрдиаг дзуаппытæ лæвæрдта, мæнæн та мæ иузæрдион æххуысгæнæг, ме ’нæзивæг æмбал — мæ диктофоны æнæуынæр лентæ зылдис, зылдис æмæ зылдис. Æз дзы абон дæр бузныг дæн, æз уый руаджы йæ райгуырæн къонамæ сластон Ирыстоны хуыздæр хъæбулы рох, чи зоны æмæ, сæфт хъæлæс...
— Мæ лæмæгъдзинадыл мын-иу æй ма банымайут — райдыдта йæ ныхас Гогки, — фæлæ иу хатт æз ацы залы мæ цæссыгтæ нал баурæдтон... Ацы зал Англисы мыхуыры фæрæзтæ мæ номыл схуыдтой, <…>. Цæй тыххæй?.. 1972 азы америкаг астронавттæ, æз кæй сарæзтон, уыцы аппарат «Аполлон»-ыл Мæйыл æрбадтысты. Фæстæмæ куы раздæхтысты, уæд сын Америчы Иугонд Штатты хицауад радта сæрмагонд хæдтæхæг, рагацау мæм æрдзырдтой, фæцæуæм дæм, зæгъгæ, æмæ мæнæ ацы залы сæмбæлдыстæм. Уый дæр историон фембæлдыл банымадтой. Бирæ адæмы астæу мын уыдон арфæйы ныхас загътой, мæнæй æппæлынæй нал æмæ нал æнцадысты... Æз ма уæд мæ тæккæ лæгæй уыдтæн, фæлæ æрлæмæгъ дæн, мæхи нал баурæдтон...


ГОГКИЙЫ ЧИНЫГ «ÆМБАЛ ИКС»-ÆЙ
Скъуыддзаг
(англисаг æвзагæй тæлмацгонд)
 
Иу изæр æрбаздæхтæн Потстдамæй. Уыцы рагон горæты æз архайдтон Трумэн, Черчилль æмæ Сталины фембæлды. Æз ма уæд цардтæн, раздæр кæм æрбынат кодтон, уыцы дыууæуæладзыгон хæдзары Югерштрассе, 25-ы. 12 уаты уыдысты ме ’вджид, аив хæдзары дзаумæттæй дзаг, уæрæх æмæ райдзаст рудзгуытæ сын. Горæты комендант инæлар-майор Федотов мын хъазæн ныхас дæр ма загъта:
— Цард æрцыд æмæ дæуæн, кæм федтаис ахæм уавæртæ, зæххон дзæнæты бахаудтæ...
Мæ машинæйæ куы рахызтæн, уæд хæдзары ныккæнды рухс куыд ахуыссыд, уый федтон. Чи дзы хъуамæ уа? Асинтыл бынмæ нызгъордтон, дуар бахостон, уырыссагау, стæй та немыцагау сдзырдтон. Уым мыл баууæндыдысты, дуар байгом. Мæ цуры лæууыдысты тарст сылгоймаг, гыццыл лæппу æмæ чызг ын йæ куатæйы кæрæттыл ныддæвдæг сты. Исчи ма дзы хъуамæ уа? Сæ цæстытæ мын дзырдтой: ис ма дзы. Æз мидæмæ бахызтæн, хъуамæ мæхи хъахъхъæдтаин, фæлæ цæмæндæр мæ дамбаца фæстæмæ сæвæрдтон.
— Герр афицер, дæ хорзæхæй, ма нæ амар, — кæуынхъæлæсæй дзырдта сылгоймаг.
— Герр афицер, нæ мады нын ма фехс! — цъæхахст кодтой сывæллæттæ.
Æз дзыхълæуд æркодтон, ныккастæн сæм, тынг фæдис кодтон:
— Афтæ уæм цæмæн кæсы æмæ уæм марынмæ æрбацыдтæн?
— Сымах ныл фæуæлахиз стут, — загъта бынмæ кæсгæйæ сылгоймаг.
Мидæггаг дуар байгом æмæ дзы хъавгæ рахызт мæ карæн æнæдаст нæлгоймаг, йæ рахиз къух бинтæй баст.
— Ай уæ хæдзар у? — бафарстон æй æз.
— Нæу, — загъта нæлгоймаг, — нæ хæдзарыл бомбæ æрхаудта. Ам сусæгæй æрбынатон стæм.
— Ма тæрсут, ам уал ацæрут, — загътон ын æз.
— Æцæг зæгъыс, марынмæ нæм не ’рбацыдтæ? — скатай сылгой— маг. — Уæдæ афтæ куы дзурынц, уырыссаг афицертæ бирæты марынц, зæгъгæ.
— Се ’ппæт уырыссæгтæ марджытæ не сты. Стæй æз уырыссаг нæ дæн, æз кавказаг дæн.
— Фыццаг хатт уынын уырыссаг кавказаджы, — ныддис кодта лæг.
— Æз уырыссаг кавказаг нæ дæн, æз хуымæтæг кавказаг дæн.
Иу дзырдæй, æрсабыр сæ кодтон. Лæджы хуыдтой Кехерманн, уыди биологон наукæты доктор, хæцыдис нæ ныхмæ. Цалдæр хатты мын лæгъстæгæнгæ дзырдта:
— Æз аххосджын нæ дæн...
Куы бацыдтæн, уæд æнхъæлдта, маргæ йæ кæндзынæн, зæгъгæ, фæлæ йæ фæндыд йæ ус æмæ йæ сывæллæтты фервæзын кæнын. «Цæмæн нæ хъуыдис, адæмы ахæм тас чи бауагъта, уыцы уæлахиз?» — хъуыды кодтон æз. Зæгъын, æз уæм марынмæ не ’рхызтæн, мæ хæдзары ныккæнды чи æмбæхсы, уый бæрæггæнæг æрхызтæн. Уыдтон æй: æрæууæндыдысты мыл. Бамбарын сын кодтон: цалынмæ æз ам цæрон, уæдмæ сымах дæр цæрут. Иу дзырдæй, æз уыцы ныккæнды нæхи уырыссæгтæй дæр, стæй немыцæгтæй дæр æмбæхстон, мах ныхмæ чи хæцыд, ахæм ахуыргонд лæджы. Æрæджиау, ома, нæ Уæлахизы фæстæ мæм йæ бафхæрын раст нæ касти.
Дыууæ боны фæстæ мæ къæбицы бафиппайдтон мæ хæринæгты паек къаддæрæй-къаддæр куыд кæны, уый: нæ цыппарæн уыдон фаг нал кодтой. Горæты комендант инæлар Федотовмæ комкоммæ бацыдтæн, зæгъын, дыууæ къуырийæн мын уæлæмхасæн продукттæ рафыссут.
—Цæмæн? — тызмæгæй мæ бафарста уый.
Æз ын хабар радзырдтон.
— Сывæллæттæ сты?.. Советон эмигранттæ?
— Иутæй дæр нæ æмæ иннæтæй дæр.
— Власовы хъузæттæй?
— Нæ, æмбал инæлар. Немыцæгтæ сты...
— Ды æмбарыс, цы кусыс, уый? — мæстыхуызæй дзырдта мæ хæлар инæлар, — немыцæгты æфсадыны хæс ныл нæй.
— Дæуæн дæр æмæ мæнæн дæр ис уыдоны халдих сывæллæттæ, — сабырæй йæм дзырдтон æз, — дыууæ æнахъом немыцаг сабийы æххормагæй куыд хъуамæ ныууадзон, цавæр Хуыцау мын æй ныббардзæн? Стæй, æмбал инæлар, Советон Цæдис уымæй мæгуырдæр нæ фæуыдзæн, мæнæн та ме уæхсчытæй уæззау уаргъ ахаудзæн, искуы сыгъдæг зæрдæимæ амæлдзынæн...
Инæлар, æцæг советон патриот, сырх кърандас райста, хæринæгты уæлæмхасæн хай та мын рафыста.
Дыууæ къуырийы фæстæ мын мæ цæрæнбынат хъуыди баивын Берлины æндæр районмæ. Афтæ домдта мæ куыст. Уый сын куы загътон, уæд катайы бацыдысты, ныллæгъстæ мын кодтой, баххуыс нын кæн, зæгъгæ. Мæнæн æндæр гæнæн нæ уыд. Мæ машинæйæн уыди сæрмагонд гæххæтт, кæцымæ гæсгæ мæнæн цæуыны бар уыдис Берлины алырдæм дæр, никуы мæ урæдтой, никуы мын кастысты мæ документтæм.
Раздæр уал лæджы аластон Ныгуылæн Германимæ, стæй йыл сæмбæлын кодтон йæ ус æмæ йæ сывæллæтты. Фæстæдæр мын ме ’мбæхст ахуыргонд цыдæр хъуыддаджы баххуыс кодта... Уый мын дзурæн нæма ис.


ГОГКИ: «МÆН АНГЛИСАГÆЙ НИЧИ ЗОНЫ,
ÆЗ ИРОН ДÆН, ÆНУСОН ХЪАЗЫБЕДЖЫ ХОХЫ ХЪÆБУЛ...»

— Æз ам мæ сабыр уынджы мæ фæрныг хæдзары æхсæв мæ сæр базыл куы æрæвæрын, мæ цæстыхаутæ кæрæдзиуыл куы аныдзæвынц, уæд арæх æрымысын Ирыхъæу. Уырдæм-иу мæ каистæм куы ссыдтæн, уæд-иу къуыбырæй кастæн митсæр Хъазыбеджы хохмæ. Цыдæр тых мæ-иу бауагъта, цыдæр ныфс-иу мын радта балцы размæ... Фæстæмæ-иу куы раздæхтæн, уæд-иу мæнæй амондджындæр ирон лæгæй нал уыд. Ставд Дурты алыварсы æрдз мемæ ис ам, æз æнæ уымæй цæрæг уд нæ уаин. Арæх æрымысын, Æрæфы доны фыццаг хатт кæсаг куыд æрцахстон, уый, йæ уд мын куы систа, уæд мæхи кæуынæй мардтон. Иннæ хатт та скуыдтон, Змейкæйы фале суадон куы скъахтон æмæ мын дыккаг бон куы бахус, уæд... Цыдæр æбæрæг тых мæ ласта æдзухдæр Елхотмæ, уымы быдырты бирæ рæстæг нæ бакуыстон, уæддæр. Мæнмæ-иу хорз кастис ауындзгæ хидыл Терчы сæрты уыцы хъæумæ бахизын. Никуы мæ ферох уыдзæн, 1932 азы Ленинградæй куы ссыдтæн, уыцы бон. Уыдтæн æрыгон, хъарутæ æмæ алыхуызон идеалтæй дзаг, уыцы азты Сталины йеддæмæ мæ зæрдæ йæхимæ æмгæрон дæр никæй уагъта, мæ тракторы сæрмæ-иу дымгæмæ фæйлыдта сырх тырыса нæ фæтæджы хуызимæ, хуым кодтон, хортæ карстон, мæ бæгъæввад къæхтæ-иу тæвд æфсæйнагыл сыгъдысты... Æз та уæд уыцы ауындзгæ хидыл Терчы сæрты Елхотмæ бацыдтæн, æмæ мæхи зæрдæ дæр ныммæгуыр уымы уынгты уæды мæгуырдзинадæй. Мæрдты кæм ис, уым ма схъæрзæд, ныббарæд мын æй, фæлæ уæд æз фыццаг хатт æвзæр ахъуыды кодтон Сталинæй... Суанг ма дзы куыйты бон дæр нæ уыд мæ фæдыл срæйын фырæххормагæй. Мæ фынты мæм уыцы нывтæ арæх раздæхынц фæстæмæ.
Арæх æрымысын хъæу Александровскæ, уæд афтæ хуынди, Ставд Дурты цæгатфарс. Уым иу хъазахъхъаг чызджы уарзтон æмæ-иу ын тракторыл сырх тырысайы фарсмæ быдираг дидинджыты баст нылластон... Æз-иу арæх уыдтæн Æрхонкæйы станицæйы дæр, йæ хæдзар уым уыд, трактор скъæрын мын чи бацамыдта, мæ уыцы ахуыргæнæг Белокудрий, æз сын йæ цæрджыты цардыуагыл сахуыр дæн, сæ хæринæгтæ сын бауарзтон. Ам, Лондоны, ис дукани, уæй дзы кæнынц æнахуыр хæринаг, хуыйны пиццахан. Æз æм сæрмагондæй ацæуын, балхæнын дзы, æмæ та мæ цæстытыл ауайынц Æрхонкæйы хъазахъхъæгтæ сæ диссаджы зæлланггæнаг ныхасыхъæдимæ хуымы астæу... Мæхицæй не ’ппæлын, фæлæ мын-иу уыцы азты æхсызгон уыди, фæллойы хъазуатон мæ-иу куы хуыдтой, уæд. Ныртæккæ дæр ма мын куы вæййы æхсызгон, куы мæ феппæлынц, уæд, æз та ма уæд æрыгон уыдтæн... Мæн мæ тракторæй раргъæвтой æмæ мæм Дзæуджыхъæумæ профцæдистæм бадзырдтой, мæ хъазуатон фæллойы тыххæй мæ Ленинградмæ ахуырмæ арвыстой. Мæнæн уый абон дæр ма æхсызгондзинад хæссы. Кæд цыфæнды фаутæ æвæрдтой советон хицаудзинадыл, уæддæр дзы æз бузныг дæн, хорздзинад дзы зонын...
— Цалдæр азæй цалдæр азмæ Англисы рацæуы чиныг «Чи цы у чи?» Мæн тыххæй дзы афтæ райдайынц: «У ирон, райгуырд Цæгат Ирыстоны. У 9 хатты наукæты доктор, 6 хатты наукæты кандидат, 11 бæстæйы академиты кадджын уæнг», æмæ афтæ дарддæр. Сæйрагдæр у йæ фыццаг рæнхъ: «У ирон»... Ацы бæстæйы ис ахæм æгъдау: фылдæр хæрзты йын чи бацыд, йæ къæбицмæ йын хуыздæр бавæрæн чи бахаста, уыцы адæймæгтæн раттынц æппæты кадджындæр ном — сэр. Уыдоны номхыгъдмæ бахæссынвæнд кодтой мæн дæр. Уый тыххæй мæнæй цы хъуыдис? Сæрмагонд декларацийы æз, ирон, хъуамæ ард бахордтаин Англисы ус-къарол Елизаветæйæн, мæнæ цыма æцæгдæр англисаг дæн, уыйау. Æз уыцы ардбахæрд мæ сæрмæ не ’рхастон. Æз англисаг нæ дæн, æз ирон дæн, æз мыггагмæ æгæрон бузныг дæн ацы бæстæйæ, кæй мыл баууæндыд, ахæм кад мын кæй кæны, уый тыххæй, фæлæ, нæ фыдæлтæ-иу куыд дзырдтой, дæлæ кæнайуæлæ кæнай, уæддæр æз англисаг нæ дæн, æз Кавказæй дæн, æз Хъазыбеджы хохы фырт дæн, æз царды уæлдæф уым сулæфыдтæн фыццаг хатт. Мæн цыфæнды рæсугъд ныхæстæй дæр, цыфæнды хæрзиуджытæй дæр нæ басæтдзынæ, цæмæй æз ирон нæ дæн, зæгъгæ, зæгъон. Уый искæмæ хорз кæсы кæнæ æвзæр кæсы, уый сæхи хъуыддаг у, фæлæ мæн искæйы дæр æмæ мæхи дæр сайын нæ фæнды. Мæ кармæ царды изæр куы æрбахæстæг вæййы, райсом та йын куы нал вæййы, уæд адæймагæн хъуамæ худинаг уа, уæлдайдæр та наукæйы кусæгæн де ’фсармы цур гæдывад уæвын, кæйдæрты сæртæ та дзæгъæл кæнын. Уымæ гæсгæ йæ алкæмæн дæр комкоммæ фæзæгъын: æз ирон дæн æмæ мæ фæнды, тынг мæ фæнды иронæй амæлын. Зæгъæм, абон ам хæст райдыдта, зæгъгæ, уæд æз ацы бæстæйы сæрыл рахæцин, алы бритайнагæн дæр куыд æмбæлы, афтæ, чи зоны, æмæ зæрдиагдæрæй, фæлæ æз ацы бæстæйы сæрыл рахæцин куыд бритайнаг нæ, фæлæ куыд ирон, Ирыстоны райгуырæг. Æз йæ сæрыл тохы бацæуин, кæй мæ нымайы, кæй мæ рæвдауы, мæ куыстытæн мын фаг аргъ кæй кæны, уый тыххæй.
Мæнæн ам аргъ кæнынц, комкоммæ дзурæг кæй дæн, Рæстдзинад, цы хъуыды кæнын, мæ зæрдæмæ цы нæ цæуы, уый сын кæй фæзæгъын, уый тыххæй. Англисы хицауад мын мæ удыхъæды уыцы миниуæг зонынц, хорз сæм кæй кæсы, уый, Дамир, ды абон хъуамæ бафиппайдтаис. Æз та абон уыцы Робинсонæн загътон, Англис цыфæнды хъуыддагыл дæр æгæр бирæ кæй хъуыды кæны, уый, рæвдздæр сын хъуыды кæнын æмбæлы. Дæхæдæг æй федтай, Робинсон куыд бахудти, фехъуыстай, цы загъта, уый дæр, нæй, дам, гæнæн, нæ конд ахæм у. Æз амы хицауадæн се ’ппæтæн дæр фæзæгъын, ирон кæй дæн, уый, кæд уæм афтæ кæсы, æмæ уый хорз нæу, уæд хæйрæджыты амæддаг фæут... Мæ буар мын алыг кæн æмæ дзы фемæхсдзæн ирон туг. Æндæр хуызы ма йæ зæгъын хъæуы?.. Уымæн нæ хæссын æз абон уыцы кадджын ном, сэр. Искуы мæ изæр æнæ райсом куы æрлæууа, уæд мæн фæндид, цæмæй исчи ныффысса, æз арæх, ирон дæн, зæгъгæ, кæй дзырдтон æмæ уымæй сæрыстыр кæй уыдтæн. Ныййарæг мады фæуарзынц, рæсугъд кæй у, уый тыххæй нæ. Мады фæуарзынц, уымæн æмæ уый Мад у, уымæн æмæ дæ уый ныййардта, йæ тугæй дæ. Æз æрмæстдæр афтæ хъуыды кæнын ме ’фсармы цур сыгъдæг зæрдæимæ. Цæмæн хъуамæ сайон æз искæй, Англисыл иузæрдион дæн, зæгъгæ, уымæй? Мæнæн мæ райгуырæн бæстæ Ирыстон у, уым мæ ныййардта мæ мад. Иу хатт мæ Кремлы Сталин куы бафарста, иронау ма зоныс, Токайы-фырт, зæгъгæ, уæд мæнæй амондджындæр ирон адæмæй нал уыд. Æз лæууыдтæн æргъæвст салдатау Генералиссимусы цур. Уырыссагау ын дзуапп куы радтон, «конечно, товарищ Сталин, я же осетин», уæд ницыуал сдзырдта, йæ сæр банкъуыста, бахудт, æвæццæгæн мыл йæ зæрдæ фæхудт. Мæн Англисы Къарол Сталины хуызæн куы бафæрсид, уæд уымæн дæр ахæм дзуапп раттин: бæгуыдæр æз ирон дæн. Мæнæ бæхæй хæрæг куыд нæуал рауайдзæн, афтæ мæн дæр æндæрхуызон нал скæндзынæ. Мæнæн мæ тугдадзинты ирон туг кæлы, æз ирон дæн, искæй фæнды æви нæ фæнды, уæддæр.
Сымахмæ, Уæрæсейы, ис Тæтæры Президент Шаймиев. Уыцы адæймагæй мæ зæрдæмæ цы цæуы, уый — йæ ныхас. Уый афтæ фæдзуры: «Æз тæтæйраг дæн, æз цæрын Уæрæсейы, фæлæ æз Уæрæсейы дæн тæтæйраг». Æз уыцы адæймаджы уый тыххæй бирæ уарзын. Афтæ куы дзурид, æз, тæтæйраг уæвгæйæ, суырыссаг дæн, зæгъгæ, уæд мæ цæсты ничиуал уаид, мисхалы аргъ дæр ын нал кæнин...

Tags: Мах дуг, Токати
Subscribe
  • Post a new comment

    Error

    Anonymous comments are disabled in this journal

    default userpic

    Your reply will be screened

    Your IP address will be recorded 

  • 7 comments