ironau_ru (ironau_ru) wrote,
ironau_ru
ironau_ru

Category:

Хаджеты Таймуразы цалдæр æмдзæвгæйы

Æрфæндыдис мæ ам ныммыхуыр кæнын мæ уарзондæр поэттæй иуы цалдæр æмдзæвгæйы.
Хаджеты Таймуразы (1945—1996) царды тыххæй бакæсæн ис ирон википедийы.



                  *  *  *
Æз куы амæлон, уæд-иу мыл
Ды, мæ хæлар, ма кæ хъарæг!
— Кæс,— зæгъ-иу,— тæхы æвдиуау,
Иры урс бæрзæндтыл барæг!

АЛАЙНАДЖЫ ТОХ РОМАГ ХÆСТОНИМÆ

Æз цæрынæн нæ райгуырдтæн.
Нæй мыл, ромæгтау, даргъ æвзаг.
Мæн дæ ныхмæ æрцагуырдтой:
— Та бан хас, ызнаг!

Нæу нæ тугкалд мæ азымæй,—
Уый мæ хæстон цард амоны...
О, куыд бæллыс, куыд разы дæ
Ацы сау тохы амондыл!..

Бæх дæ хæссынæй не ’фсæды, —
Уасы, фесхъиуы, баризы.
У сæ цард-амонд не ’фсæдтæн
Баст нæ иуы уæлахизыл!

Æз, æфсымæрау, уарзин дæу,
Фæлæ тохы хъæр азæлыд,
Уæд æзгъæры бын дадзинты
Туг, ивылд фурдау, базмæлы.

Æз дæ уындæй нæ бафсæдин, —
Фидыцамад, ысгарбæрзæй! —
Фæлæ ахсæв нæ иуы цин
Хъуамæ сау нымæт бамбæрза.

Исдуг хъаматæ рог ныдзæвдзысты,
Уаз ирон чызджы риуты стæлфынау,
Æмæ цирхъытæ сау æдзæм куысты
Арвмæ калдзысты судзгæ стъæлфæнтæ.

У нæ карз æгъдау — сатфæдисонæн
Ратт фыццаджы бар ды фыццаг цæфæн!
Рог куы ферттивы кард йæ фистонæй,—
Нæу лæджы нысан, нæй лæмæгъ уæвæн!

Дард ныззилдзынæ ды дæ сау фæринк,
Тугæй айсæрддзæн уый мæ фæтæн гуыр...
Æз ныхъхъæрздзынæн: «О, мæ тохы цин,
О, мæ мады ’хсыр!..»

Стæй уæд — гъай-да-гъа! — сары арæнмæ
Лæг цы чæ быхсы! —
Æз дæу айсдзынæн комы нарæгмæ
Ам мæ хъæлæсы.
           *
Цирхъы рог цъыввытт анæры,
Кæмтты азæлы сонт мыр-мыр...
Къух ма зæрдæйыл авæры:
О, мæ мады ’хсыр...


                      *  *  *
Рæуæгвад кассетæ, куыройы цъæл цалхау,
Нæ зарæджы зæлтæ йæ хъузоныл тухы.
Ды — бандоны тигъыл, тæхынæввонг маргъау,
Тæнæгбыл нуазæн фæцуды дæ къухы.

Дæ саг лæг уæлтæмæнæй бады дæ фарсмæ.
Нæ даргъ фынг ирхæфсы аивбыд ныхæстæй.
Æрмæст дæу нæ тавынц. Дымгæйы бæласау,
Дæ аууон фæлладæй ызмæлы дæ фæстæ.

Æваст хъæрмæ фестæгау стъæлфыс дæ номæй.
Дæ уазал фæхудты æрæмбæхсти сагъæс.
Цæуыл у дæ хъуыды? Дæ рæсугъд цæсгомыл
Кæрæдзи цы ивынц тыхдымгæ ’мæ уахъæз?

Æви ма фæцæуыс дæ ивгъуыды азтæм
Æмæ дæм, тæргайау, æрбадзуры чидæр?
Æви дæм хъыг кæсы, дæ рагбонты уаздæр,
Мæн ацы чызджытæй кæй не ’взары иу дæр?

Кæй бадын сæркъулæй — фыдуынд æмæ сабыр,
Цæхæр зынг æрнымæг мæ цæстыты ’ндоны.
О, ничи йæ зоны, кæй уарзтай ды раджы
Мæ хуызæн лæппуйы — рæсугъды, уæндоны!

Ныр нал у бæрæг, уый фын уыд æви аргъау,
Фæцис æви ног хуызы райдыдта тухын...
Ды — бандоны тигъыл, тæхынæввонг маргъау,
Тæнæгбыл нуазæн фæцуды дæ къухы.

   МÆ РОХ КЪУЫМ

Уары сур мит Къуыдары,
Схойы арф кæмтты уад.
Æмæ урс-урсид тары
Сырд нæ ары бынат.

Мит, ыссад мит, хыссæйау,
Атылд кæмтты — æмлæгъз,
Мæнæ хохы чыссæйы
Бабукъ иу гуыбыр къæс.

Аныхст зæххы бынтондæр,
Уаты мидæгæй — тар.
Бады урсхил зæронд лæг,
Схъауы лæдзæгæй арт.

Зæрдæ не ’хсайы ахсæв,—
Уазæг — хорзæх у дард...
Хъус цыдæр зæлтæ ахсы,
Ис цыдæр бæсты цард!

Ацы сабыр хæдзарæн
Нал ис бинонтæ, сых,
Чи ис сыджыты тары,
Чи та дардмæ фæлыгъд.

Æмæ лæсгæрæй хатгай
Фыны бауасы фыс,
Æмæ хуыккоммæ радгай
Давы хæтæлтæ мыст.

Ахсæв ног мит ныууардзæн,—
У ма бонцъæхтæм дард.
Ис цыдæр бæсты уалдзæг,
Ис цыдæр бæсты цард!..

НОГ АЗЫ ХОРЗÆХ

               Фæстаг хæрзбон Юляйæн
Æз дæ зæрдæйы рухсæй
Кодтон саугуырм... Хæрзбон...
Ныр ызгъæлы мæ рустыл
Судзгæ сау цæссыг, зон!

О, рæсугъд бон у — Ног аз,
Урс мит арвæй кæлы:
Мæн кæй нæ дæ, уый зонын, —
Зын — æнæ дæу мæлын...

Ис мæ фынгыл æнæвгъау
Сæн, æртхъирæнтæ, маст...
Уый фын у æви аргъау,
Æви афардæг уарзт?..

Нæ, кæм цæуон, кæм бадон,
Уый зыны уа, куывды, —
Ног цæудзысты сæ рады
Мæнмæ Уарзт æмæ Ды.

        *  *  *
Горæт аныгъуылд мигъы.
Тар æууилы йæ рæстæджы хай.
Мах, хъæдласæджы дзоныгъау, уигъы
Афтид трамвай.

Зæрдæ — донгуырæн абон,
Ног уым абухы цардæн йæ хин.
Ды — мæ фæстиат амонд,
Ма уадз уарзын дæхи.

Рагæй нал кæны цума
Мæнæн рагбонты урсбазыр зæд.
Ды, æрвæрдынау, уымæн
Тар уысмы бæрц ныррухс кодтай кæд?

Афтæ ’ххормаг фæндаггон
Суыны иу ахæм фарны къæсæр
Æмæ, рацæй-рабон,
Ары хордзенты дзулы къæбæр.

Ис дæ тæрныхы урсыл,
Ис кæйдæр хъыгты мадзура фæд:
Иу уысм ивы æнусыл —
У йын демæ æгъгъæд.

Мæнæн никуы уыд рафтæн,—
Зæххæй дзабыр кæ, хурæй — хæдон, —
Фæлæ ’нувыдæй афтæ
Нал у демæ фæцæуын мæ бон,

Мæй дæ уадултыл бадон
Йе дæ цæстыты арвы цъæх и?..
Ды, мæ фæстиат амонд,
Ма уадз уарзын мæ удæн дæхи!..

НЫСТУАН ТЕРКМÆ

Терк, цы схойыс, лæбурæгау, размæ —
Тъæпп,
     хъæр,
           дзæнг!..

Æви банхъæлдтай, исчи дæ тасмæ
Дæлæ фæзы зыр-зыр кæндзæн.

Ды чысыл дон дæ æмæ йыл басæтт.
Ис æндæр дæттæ, бонцыд — сæ уæрх.
Ма бар уыдоныл дæхи ды асæй,
Ды сæ фарсмæ — æрмæстдæр æрх.

Ды чысыл дон дæ, Терк, фæлæ хабар
Иууыл ас æмæ бирæйыл нæу.
Хур хуымæтæджы зынгыл ма бар.
Зынг чысыл хур у, ууыл лæуу.

Зынг куы нæ уа, нæ уыдзæн хур дæр,
Уæд ныууадздзæнис зæхх йæ цыд.
Дæу нæ хъæуы кæйдæр цытæй мур дæр,
Кæн дæхицæн дæ хъаруйæ цыт.

Уадз, дæ тыхæн æвдисæн — дæхи фæд,
Сахъ поэты куыстæн — йæ рæнхъ.
У, алантау, æнæрцæф, хивæнд —
Тъæпп,
       хъæр,
              дзæнг!..
Tags: поэзия, стихотворение, хаджеты
Subscribe
  • Post a new comment

    Error

    Anonymous comments are disabled in this journal

    default userpic

    Your reply will be screened

    Your IP address will be recorded 

  • 1 comment